görme duyumu kullanmayı öğrenebilir, diğer çocuklar gibi gezip hareket edebilirim.
Beş duyum dokunma, koku alma, tat alma, işitme ve azda olsa görme duyularım bana öğrenme yolunu gösterecektir.Şunu düşünün ki bütün bildiklerim beynime bu duyular yolu ile gelir! Bu duyuların birinin eksikliği ile ötekiler daha iyi duruma GELMEZ.Ancak kullanarak geliştirilebilirler.
Benim durumumda bana her defasında görme yerine dokunma ve işitme yolu ile yardımcı olursanız , bu duyularım keskinleşerek bana daha yararlı bir hale gelebilecektir.Ben dokunma ve işitme yoluyla öğrenebileceğim.
Bana her gün; parmaklarımla , ayağımla ve tenimle dokunarak öğrenmemi sağlayacak fırsatlar verin.Nesnelerin kokusunu ve tadını öğrenebilmem için burnumu ve ağzımı kullanmamı sağlayın.
Çevremde ki seslerin anlamını öğrenebilmek için kulaklarımı ve azda olsa görebilmem için gözlerimi kullanmayı öğretin BANA.İlgi çekici nesneleri elime verin, ellerimi yönlendirmeyin. Ne yapmaya çalıştığınızı anlayamam.
Lütfen, ayrı ayrı gelen bilgi parçacıklarını benim içinbirleştirin.Dokunduğum, kokladığım, tatdığım, işittiğim ve gördüğüm nesnelerin ne olduğunu bana söyleyin. Konuşmayı öğrenebilmem için benimle konuşmalısınız. Dahası, etrafımda ki nesnelerin ne olduğunu, ne işe yaradığını, neye benzediğini ve nasıl hissedildiklerini ANLAMALIYIM. Benimde bu varlıkların bir parçası olduğumu anlayabilmem için benimle konuşun?
Bundan sonra ki sayfalarda bulacağınız öneriler, benim önce "kımıldamamı" sonrada "kımıldatmamı" sağlayacaktır.
Sizin başka yöntemlerinizde olacaktır, bunlar dahada iyi olabilir, ancak aşağıda ki öneriler gelişmeye başlamama yardımcı olurlar.
İLERİDE KIMILDATABİLMEM İÇİN ÖNCE KIMILDAMAM GEREK !
BENİ EMNİYETLİ BİR YATAKTA BIRAKIP GİTMEYİN. Orada emniyette olabilirim ama etrafımı seyredemem ki. Ayrıca, ben hareket etmeyi öğrenene kadar, orada diğer duyularımı harekete geçirecek olaylar yok ki. Benimle konuşun, beni kucağınıza alıp dolaştırın.
YATIŞ POZİSYONUMU DEĞİŞTİRİN. Eğer hep sırt üstü yatarsam başımın arkası yassı kalır. Benimlede diğer bebekler gibi ilgilenin. Zaman zaman yüzü koyun yatmakta benim için önemlidir. Başımı kaldırıp sağa sola çevirdikçe boyun kaslarım gelişir. Karın üstü yattığımda küçük bir çan çalın ki, başımı kaldırmaya çalışayım. Erişebileceğim yerlere ilginç oyuncaklar koyun ki dokunmayı öğreneyim. Yassı kafalı kalmama izin vermeyin.
YATAĞIMA OYUNCAKLAR ASIN. güzel ses çıkaran oyuncaklar? Onlara ulaşmamı sağlayın. Yatağımın etrafına bulmam için ziller ve ses çıkaran oyuncaklar asın. Elime, dokunduğumda hoşuma gidecek ilginç nesneler verin. Bana bunları anlatın. Anlamayacağımı düşünsenizde ne olduklarını anlatın. Gören bebekler konuşmadan önce pek çok şey görürler. Benim ise konuşmadan önce pek çok şeyi öğrenmem gerekiyor. Onlara dokunmam, onları koklamam, işitmem gerek, ama sizin anlattıklarınız onları anlamamı sağlayacaktır.
Oyuncakları alçağa asmalısınız ki kollarımı uzatıp çekerken onlara değebileyim. Böylece onları kendim bulmayı öğrenirim. Bağımsız "arama ve bulmak" yeteneklerimi geliştiririm, zaman içinde de öğrenme yeteneklerime merak ve kendime güven eklenir.
Beni bilgilendirin!
DİKKAT Oyuncakların birbirine dolaşması tehlikesi varsa yanımda bir büyük olmalı.
BENİ KUCAĞINIZA ALIN ve DOLAŞTIRIN. Beni kucağınıza alıp dolaştırmazsanız, yatağımda sakin sakin yatarım ve sizde benim ne kadar iyi bir bebek olduğumu düşünürsünüz. Etrafımdakileri duyar ama ne olduklarını ve ne anlam taşıdıklarını bilemem. Bir süre sonrada duyduklarıma ilgisiz kalırım. Beni dışarı çıkarın. Bana gösterin ve anlatın.
Hayatıma anlam kazandırmak için, size ihtiyacım var.
BENİ YANINIZDAN AYIRMAYIN.
EV İŞLERİNİZİ YAPARKEN BENİDE YANINIZDA TAŞIYIN. Beni sırtınıza veya göğsünüze asacağınız bir "ana kucağı" na koyarak birlikte gezdirin. Küçükken ve çok ağır değilken, beni kucağınızda yada "ana kucağı"nda taşıyabilirsiniz. Beni henüz bebek sandalyesine oturtmayın. Vücudunuzun hareketlerini ve yakınlığını hissetmeliyim. Nereye gittiğinizi ve ne yaptığınızı bilmek istiyorum. Beni kucaklayın ve kımıldanmalarımı fark edin.
BENİ YANINIZDA TUTUN. Yaptığınız işleri bana anlatın. Çıkan sesleri ve hareketlerinizi bana açıklayın. Görmeyen ve az gören bebekler nelerin ses çıkardığını ve seslerin anlamını yardım almadan öğrenemezler. Nesneleri ellemeleri ve bunları açıklayacak birisi gereklidir. Eğer bana yardım etmezseniz algılarım körelir ve etrafıma olan ilgimi kaybederim.
Algılarımı köreltmeyin.
BENİ YATAR VAZİYETTE BIRAKMAYIN.Siz başkaları ile konuşurken beni kucağınıza yüzüm onlara dönük oturtun.Başımı dik tutacak hale gelincede yüzümü kendinize çevirin, ellerimi tutun ve kucağınızda beni ileri geri sağlayın. Beni AYAĞA KALDIRIN ve OTURTUN.
Bana oturmayı öğretin.
BANA DOKUNUN, BENİ ÖPÜN, OKŞAYIN. Beni sevdiğinizi böylece anlayacağım. Ben kucağınızda değilken benimle konuşursanız, aynı şey olmaz. Sizin sesinizi işitmeli, sizi hissetmeli,kokunuzu duymalıyım ki orada olduğunuzu ve sevdiğinizi anlayayım.
Bana dokunun.
BAŞKALARININDA BENİ KUCAĞA ALMASINA ve BENİMLE KONUŞMASINA İZİN VERİN. Değişik insanlara güvenmeyi öğrenmek zorundayım. Birisi beni kucağına aldığında, onun annem veya babam olmadığını anlamama rağmen, kendimi emniyette hissetmeliyim. Başka seslerde duymalıyım ve değişik kelimeleri ve seslerin aynı anlama gelebileceklerinide öğrenmeliyim.
Beni başkaları ile paylaşın.
BENİ EVİN İÇİNDE DOLAŞTIRIN. Beni yanınızdan ayırmamanızı kolaylaştıracak, hareket ettirebileceğiniz eski tip bir bebek sepetini yada büyük bir minderi sevebilirim. Yanımdayken benimle konuşabilir, ne yaptığınızı ve çıkan seslerin ne anlama geldiğini anlatabilirsiniz. Beni kucağınıza alamadığınız zamanlar, sesiniz kendimi size yakın hissettirecek ve neler olduğunu anlamama yardımcı olacak. Siz bana baktığınızda ben sizi göremeyeceğim için, göz göze bir ilişki içinde olamayız. Ben gören bebekler gibi gözlerimle sizi izleyemem ama ses veya temas ile ne olduğunu kavrayabilirim.
Sesinizi duymak istiyorum!
BENİ PARMAKLIKLAR ARKASINA HAPSETMEYİN. Kısa bir süre parkımda kalmayı seviyorum. Sınırlı bir alan olduğu için oyuncaklarımı tanıyabilmem için burası uygun bir yer. Kontrol edebildiğim bu küçük ortamda oyuncaklarımı kolaylıkla bulabiliyorum. Ama beni burada uzun süre bırakmayın. Evin diğer odalarını da merak etmemi sağlayın. Onun dışında iken, parkıma tutunup dolaşabilirim ve odada dolaşırken, yeteri kadar büyük olduğu için tekrar dönüp ona kolayca ulaşabilirim. Ama ona artık ihtiyacım olmadığı zaman onu kaldırın ki başka şeylerle ilgilenebileyim.
Oyun parkları kullanışlıdır, ama sadece bir süre için.
OYUNCAKLARIMIN BİR KISMINI ETRAFTA BIRAKIN. Bu oyuncakları bulmak benim için çok eğlenceli ve onları aramak benim hareket etmemi sağlayacak. Eğer beni kapalı bir "oyun alanında" tutarsanız, odanın ve evin diğer taraflarını keşfedemem. Küçükken ve daha evi öğrenmekte iken, bütün ev oyun alanım olmalı. Fazla titiz olmayın.
BENİ BESLERKEN ELİME BİR KAŞIK VERİN. Bana kaşıkla yemek yedirdiğinizi hissettiğimde, ne yapmam gerektiğini anlayacağım. Bana bir ipucu vermek için kaşığı tabağın kenarına vurun. Neler yediğimi bana anlatın. Henüz konuşamıyorum. Ama sizi dinleyebiliyorum. Ne yapacağımı hemen öğrenirim ve kendim yemek yemeğe başlayabilirim. Unutmayın: Parmaklarım, ellerim, dilim ve kaşığımla yemeğimi keşetmek için gereken zamanı bana tanımalısınız. Kirlenmemesi için yere bir örtü serebilirsiniz. Yemeğimi dökmeden yemeği, yemeğimi dökerek öğreneceğim
Beni olup bitenlerin bir parçası yapın.
BENİ EVİN İÇİNDE YALINAYAK DOLAŞTIRIN. Ayak parmaklarımı ve ayaklarımı kullanarakda bir şeyler keşfedebileyim. Dünyayı ancak bütün vücudumu kullanarak öğrenebilirim. Evin içinde iken beni yalınayak dolaştırın ki bastığım yeri, halıları, parkeyi, marleyi hissedeyim. Mobilyaların kumaşını ve yatağımın kenarında ki parmaklıkları hissedebilirim. Bazen oyuncaklarımı ayağımla bile tutabilirim.
Evdeyken ayakkabılarımı çıkarın.
YÜRÜMEDEN ÖNCEDE BENİ SIKSIK DIŞARI ÇIKARIN ve O KOCAMAN DÜNYAYI BANA ANLATIN. Yalnızca güneşli havalarda değil, yağmurlu ve karlı havalarda da beni dışarı çıkarın. Rüzgarlar estiği, fırtınalar koptuğu zaman bile ! Bana onları anlatın ve hissettirin. Dışarıda ki dünyaya karşı ilgimi uyandırın ki ileride tek başıma kaldığım zaman da bilinmeyeni keşfetmekten korkmayayım. Güneş ışığını, yağmuru, karı tenimle hissedeyim. Rüzgarın sesini duyayım.
Beni sera çiçeği gibi büyütmeyin.
BENİ DIŞARIDA DA YALINAYAK DOLAŞTIRIN.Başka türlü dünyanın nasıl olduğunu anlayamam ki. Ayaklarım ellerimin belki de hiç dokunmayacağı şeylere değecekler; çimen, çamur, kum, çakıl, beton, yollar, ağaç kabukları, bahçe çöpleri. Tüm bunlar, ayaklarımla tanımayı öğreneceğim şeyler. Ayakkabılarımı çıkartmazsanız bunların çoğunu hiç öğrenmeyebilirim.
Beni yalınayak dolaştırın ( ayaklarımın kesilmeyeceği ya da incinmeyeceği yerlerde)
EVİM BENİM İLK OYUN ALANIM. Emeklemeye başladığım zaman mutfakta ki bazı dolapların kapaklarını açık bırakın. İçlerinde neler olduğunu keşfedeyim. ( Tehlikeli araçları kaldırmak şartıyla ) Onlara vuracağım, ısırmaya çalışacağım, hatta yuvarlayacağım! Bütün duyularımı kullanarak onların ne olduğunun anlamam gerek. Hatta boş bir dolabın içine de gireceğim. Eğer bir dolabın içine girip onu iyice inceleyemezsem, dolabın nasıl bir şey olduğunu bilebilir miyim? Var olduklarını ve içlerine ne çeşit şeyler konduğunu öğrenebilir miyim?
Dolapların kapaklarını içine girebileceğim şekilde açık bırakın. Ama önce bana zarar verebilecek şeyleri çıkarın.
SALLANAN ATLARI ve SANDALYELERİ ÇOK SEVERİM. Bulunduğum yerde yön değişikliklerini hissedebilirim ve sallanmak çok zevkli bir duygu.
Bir sallanan oyuncağın üstünde veya sallanan sandalyede sallanmayı çok severim. Ama lütfen ben yerde yada sandalyede otururken sallanırsam buna izin vermeyin Bunu yapmamam için dikkatimi çekecek daha ilginç bir şeyler bulmalısınız.Sürekli sallanan bir bebek olmama izin vemeyin.
HER ZAMAN OYUNCAKLARIM İLE OYNAMAM. Aldığınız pahalı oyuncaklar yerine tavalar, tenceler, ayakkabılar veya boş kutular ile oynadığımı görürseniz, şaşırmayın. Unutmayın ki; ben elimde ki nesne ile yapabileceklerimden zevk almaya çalışırım, size ilginç görünen şeyler benim hoşuma gitmeyebilir. Benim o eşyalardan zevk almam, onların güzel, pahalı veya yeni olmalarından daha önemlidir. Bana seçenekler sunun. Değişik malzemeden yapılmış eşyalarla oynamak dünya hakkında daha fazla bilgi edinmeme yardımcı olur. Satılan oyuncakların çoğu plastiktir. Bana başka ve alışılmamış maddelerden oyuncaklar bulmaya çalışın..
Sadece onları benim yanıma bırakın, ben kendim öğrenirim.
YENİ OYUNCAKLAR ve DENEYİMLER BENİ KORKUTABİLİR. Bana yeni bir eşya verdiğiniz zaman önce ondan korkabilirim. Lütfen zaman tanıyın. Unutmayın ki bunların hepsi benim için gerçekten yeni deneyimler. Daha önce hiç böyle bir eşya ile karşılaşmamıştım ve siz onun benim hoşuma gideceğini düşünsenizde onların ne olduğunu, ne gibi sesler çıkardığını, bana zararı dokunup dokunmayacağını, hoşuma gidip gitmeyeceğini, kendim anlamam gerek. Tekrar tekrar deneyin. Beni onlar ile oynamaya teşvik edin. Yeni eşyalarda ısrar edin, ancak anlayışlıda olun.
Bana çok fazla sürpriz yapmayın .
EVİN İÇİNE BANA SES ÇIKARARAK YARDIMCI OLACAK EŞYALAR YERLEŞTİRİN. Sokak kapısına rüzgar çanları asın. Evin değişik yerlerine saat yada saat gibi muntazam aralıklarla ses çıkaracak aletler koyun. Bunlar bana evin neresinde olduğumu belirtecek işaeretler verecekler. Ben seslerin yardımıyla ve dokunarak yolumu bulabilirim. Ama bütün gün radyoyu veya kaset çaları açık bırakmayın. Çevremde ki küçük sesleri duyup dinlemem ve kendi sesimlede alıştırmalar yapmam gerekir.
Bana ipuçları verin!
BENİ İLERİ GERİ YÜRÜTÜN. Henüz ayaklarımın üzerine sağlamca basamıyorken beni kanepe boyunca, sonra sandalyeye kadar, daha sonrada masanın etrafında ileri geri yürütün. Bu, yürümeyi öğrenmeme yardım eder. Onların etrafında yürüyüme çalışırken, bu eşyaların ne olduklarını, şekillerini ve masanın üzerinde neler olduğunu da öğrenirim.
Biraz destek lütfen.
BANA HAREKET ETTİREBİLECEĞİM BÜYÜK OYUNCAKLAR VERİN.
Yürümeye başlamadan önce kaykaya benzeyen oyuncaklarla oynamayı sevebilirim. Üzerine yatıp kollarımla çekerim yada kendimi bacaklarımla iterim. Böylece hem egzersiz yapmış olurum hemde etrafımda eşyalar olduğunu ve onlara erişebileceğimi öğrenmiş olurum. Bütün bu eşyalara ulaşıp keşfedebilmem için bana yol gösterin.
Oraya tek başıma gidebilirim.
Destek alarak koltuğun ve masanın etrafında yürüme alıştırmaları yaptıktan sonra kendi başıma eşyaların arasından geçip size yada diğer bir eşyaya ulaşmayı öğrenirim. Bu sırada eşyaların hep aynı yerde durmasına dikkat edilmelidir. Lütfen onların yerini değiştirmeyin.
Mobilyaları hareket ettirmezseniz evin içinde hareket edebilirim.
Ayakta rahatlıkla durabildiğim ve evin içinde rahatlıkla gezebildiğim zaman eşyaların yerini değiştirebilirsiniz. Ama lütfen bunu ben uyurken veya büyükannemi ziyarete gittiğim zaman yapmayın. Yaptığınız değişiklikleri bana anlatın, eşyaların yeni yerini gösterin. Eşyaların yeni yerleri hakkında beni bilgilendirirseniz herhangi bir şeye çarpmadan yeni düzene uyum sağlarım.
Hareket ettirerseniz bana söyleyin.
İTEBİLECEĞİM OYUNCAKLARI ÇOK SEVERİM. Sağlam bir oyuncak bebek arabası rahatlıkla itebileceğim bir oyuncak. Hem tutunabileceğim ve kontrol edebileceğim bir araç, hemde eşyalarımı koyabileceğim bir yer. Ama ilk kullanmaya başladığım zaman eşyalara çarptığımda kızmayacağınız bir odada yada alanda olmalıyım. Elimde ki oyuncağı eşyalara ve insanlara çarpabileceğimi öğrenmem zaman alacaktır.
Bebek arabaları çok eğlenceli olabilir.
DUVARLAR BANA YOLUMU GÖSTERİR. Yürümeye başladığımda, tek başıma açık alanlara çıkmadan önce bana duvarlara tutunarak yolumu bulabileceğimi öğretin. Emeklerken evin haritasını kafamda çıkartmıştım; şimdi onu bu yeni yöntem ile de öğrenmem gerekiyor. Eğer elimden tutarak beni yönlendirirseniz, hiç bir zaman bunu yalnız denemeye cesaret edemem. Duvarları takip edersem,sarmaşık gibi duvara yapışıp kalmam.
BASAMAKLARI ÇOK SEVERİM. Küçükken ve daha emeklerken, basamaklardan inip çıkmaya bayılırım. Biraz büyüdüğümde de basamaklardan yürüyerek inip çıkmayı çok severim. Sakın bana engel olmayın, ama basamakların nerelerde olduğunu öğretin. Çevremden tam olarak emin oluncaya kadar merdivene bir parmaklık koyun ki, birden boşluğa adım atarak düşüp birtarafımı kurmayayım.
Merdivenleri kullanabilirim biraz dikkatle!?
ÜSTÜMÜ BAŞIMI KİRLETİRSEM DERT ETMEYİN. Üstümü kirletmemi istemeyebilirsiniz, ama dışarı çıktığımda gerçek dünya ile karşı karşıya gelmeme izin vermelisiniz. Çimenlerde yuvarlanayım, çamurlarda geziniyim, kumlara su dökeyim. Önceleri bunlara dokunmaktan bile çekinebilirim, ama bunlara dokunduktan sonra, bırakın onlarla haşır neşir olayım. Ben ancak bu yolla onlar hakkında her şeyi öğrenebilirim.
Herkes arasıra oynarken üstünü kirletebilir.
ZOR OYUNLARI DA OYNAMALI ve HAREKET ETMELİYİM. Biraz daha büyüyünce beni dışarı çıkardığınızda, salıncakta sallanmayı, kaydıraktan kaymayı ağaçlara asılmış eski lastiklere asılmayı ve kum havuzunda oynamayı çok severim. Yardımınızla burada tek başıma veya diğer çocuklarla birlikte oynamayı öğrenebilir ve bundan büyük bir zevk alabilirim. Bütün çocuklar böyle yerlerde beraberce oynamaktan hoşlanırlar.
Büyük oyun araçlarını seviyorum.
PARMAKLIKLAR BENİ EMNİYETTE TUTAR. Eğer evin bahçesinin etrafında parmaklıklar varsa, hem emniyette olurum, hem de özgürlüğün keyfini çıkarabilirim! Bütün çocuklar ,her türlü hava şartlarında dışarıda olmaktan hoşlanırlar. Sizin de biraz katkınız ve düzenlemeleriniz ile burada her şeyi kendim yapabilirim.Hem egzersiz yapmak hem de dış dünyayı öğrenmek için ne güzel bir fırsat.
Etrafımı parmaklıklarla çevirin!
SESLER BANA REHBERLİK EDER. Sesler yolumu bulmama ve evin dışındayken de nerede olduğumu kestirmeme yardım eder.Bahçe veya garaj kapısına ve araba yolunun başlangıcına rüzgar çanları asın. Oynamak için arka bahçeye çıktığımda, evimizin arka kapısına veya pencere kenarına koyduğunuz radyoyu açarsanız, sesi bana eve dönüş yolumu gösterir.
Müzik sesi ile dünyam canlanır.
BENİ SIRTÜSTÜ YATARKEN BIRAKIP GİTMEYİN. Benim karınüstü yatıp oyun oynamamı sağlayın, böylece başımı kaldırırken boynum ve omurgam, oturmamı sağlayabilecek şekilde güçlenir. İleride emeklemem ve yürüyebilmem için de kaslarımın gelişmesi gerekiyor. Beni kendi karnınızın üzerine yatırıp, oynayabilirsiniz.Çok eğlenceli olur.Ya da beni bacaklarınızın üzerine enine yatırabilir, uzanmam için yere, ellerimin ve ayaklarımın altına, oyuncaklar koyabilirsiniz.
Egzersiz yapmalıyım
|